سرطان پروستات و تشخیص آن

/, مقالات و مطالب/سرطان پروستات و تشخیص آن

سرطان پروستات و تشخیص آن

مقدمه:

سرطان پروستات دومین سرطان شایع منجر به مرگ مردان بعد از سرطان ریه می‌باشد. در اغلب موارد سرطان پروستات آهسته و آرام و بی‌صدا رشد کرده و ممکن است در بدن از جمله استخوان‌ها منتشر گردد. در برخی موارد سرطان پروستات خود را با کم خونی، درد منتشر استخوان‌ها، شکستگی خودبخود استخوان‌ها و یا سوراخ‌های حالب و از کارافتادن کلیه‌ها نشان می‌دهد. لذا با توجه به اهمیت سرطان پروستات و تشخیص اهمیت به سزایی دارد.

 

PSA چیست؟

آنتی‌ژن اختصاصی پروستات یا PSA (Prostate specific antigen) ماده پروتئینی است که از سلول‌های پروستات مردان ترشح و وارد مایع منی شده و در جهت سیال بودن مایع منی و نطفه‌های مرد و بالغ شدن نطفه‌ها عمل می‌کند و در حالت طبیعی مقدار کمی از آن وارد جریان خون می شود.

فرق PSA آزاد با PSA  کامل خون چیست؟

PSA ترشح شده از پروستات به دو شکل آزاد و ترکیب با پروتئین در خون جریان دارد. هر چه مقدار PSA کل خون بالاتر و سطح PSA آزاد یا Free-PSA کمتر باشد، شانس ابتلا به سرطان پروستات بالا می‌باشد.

 

آیا باید آزمایش PSA را منظم انجام دهم؟

ممکن است بعد از انجام اولین آزمایش PSA به انجام مرتب آن اقدام نمایید، خصوصاً آنهاییکه در خطر بیشتر سرطان پروستات هستند. انجام مرتب آزمایش PSA  ممکن است روشی خوبی جهت تشخیص تغییرات سطح خونی باشد. تا این لحظه مقاله ای وجود ندارد که نشان دهد چه زمان هایی باید این آزمایش را انجام داد، اما انجام هر ساله یا دوساله آن می‌تواند انجام گیرد. در ارتباط با این موضوع می توان با پزشک معالج تان مشورت نمایید.

تمامی تست های تشخیص سرطان در آزمایشگاه تخصصی نیکنام توسط سیستم ایمونوآنالایزر وایداس شرکت بیومریکو فرانسه انجام می شود.

اندازه طبیعی PSA  در خون چقدر است؟

اندازه PSA در خون به حجم و مقدار بزرگی پروستات و سن بیمار تفسیر می‌شود. مثلاً برای پروستاتی حجیم که اندازه آن ۱۰۰ گرم است، PSA حدود ۴ تا ۶ اغلب طبیعی است و همین مقدار ۶-۴ برای بیماری با حجم پروستات ۳۰ گرم و سن پایین، شانس سرطان پروستات را افزایش می‌دهد. لذا در حالت طبیعی در یک مرد ۵۵ الی ۸۰ ساله، باید به صورت ثابت PSA در سطح خون زیر ۴ نانوگرم در میلی لیتر باشد و در افراد ۴۰-۵۰ سال سطح PSA باید ثابت و بین ۳-۱ باشد. نکته مهم در اندازه گیری PSA خون سطح بالارونده مداوم آن است، یعنی اگر در آزمایش‌‌های سریالی و در پیگیری های هر سه ماه اگر سطح PSA خون منحنی بالارونده تدریجی داشته باشد، تحت عنوان PSA Rizing و با شک قوی به سرطان پروستات حتماً باید تحت بررسی بیشتر قرار گیرد.

 

اگر PSA خون بالاتر از طبیعی باشد تکلیف بیمار چیست؟

شما باید به دکتر کلیه و مجاری ادراری مراجعه نمایید. دومین قدم معاینه انگشتی پروستات شما توسط پزشک جراح کلیه و مجاری ادرار می‌باشد که اگر در معاینه انگشتی قوام پروستات سفت و سخت باشد، شک به سرطان پروستات را بالا می‌برد، ولی روش قطعی تشخیص سرطان پروستات نیست و حالت کمک‌کننده دارد.

 

قطعی‌ترین روش تشخیص سرطان پروستات چیست؟

اگر در هر بیماری که سطح PSA خون آن بالا باشد یا حالت افزاینده دائم داشته باشد و یا در معاینه مقعدی پروستات سفت شده باشد، باید نمونه‌برداری پروستات انجام شود. نمونه‌برداری پروستات به کمک سونوگرافی و از راه مقعد قطعی‌ترین و دقیق‌ترین روش تشخیص سرطان پروستات می باشد که در آن به کمک سونوگرافی پروستات را از مقعد مشخص کرده و تعداد ۱۲ قطعه از نقاط مختلف و مشکوک پروستات نمونه‌برداری جهت فرستادن به آزمایشگاه پاتولوژی گرفته می‌شود و پس از اعلام جواب آزمایشگاه که حدود یک هفته طول می‌کشد، تکلیف بیمار و پزشک در رابطه با سرطانی‌بودن و یا نبودن پروستات مشخص می‌گردد.

 

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون‌تان را تغییر دهد؟

  • سن
  • عفونت ادراری: در این موارد، پزشک معالج شما برای بررسی عفونت پروستات، آزمایش کشت را درخواست کرده شما را درمان کرده و بعد از درمان مجدداً آزمایش PSA را تکرار خواهد کرد.
  • بزرگی خوش‌خیم پروستات و التهاب پروستات: این موارد نیز از عوامل بالارونده PSA می‌باشد ولی وقتی علت بالارونده PSA سرطان پروستات نباشد، افزایش PSA  در این موارد خیلی زیاد نیست و حالت صعودی با گذر زمان ندارد.
  • سرطان پروستات: شایع‌ترین علت افزایش PSA، سرطان پروستات است و مشخصه آن افزایش بالارونده‌ی PSA است یعنی به صورت مداوم در هر اندازه‌گیری سطح آن بالا می‌رود.
  • فعالیت‌های شدید بدنی: شما باید ۴۸ ساعت قبل از انجام آزمایش از انجام فعالیت شدید بدنی جهت جلوگیری از افزایش مقدار PSA خودداری کنید.
  • انزال (Ejaculation) شما بایستی ۴۸ ساعت قبل از انجام آزمایش از انجام فعالیت جنسی خودداری نمایید.
  • نمونه‌برداری پروستات: نمونه برداری از پروستات به علل مختلف از جمله آزمایش نمونه برداری تا ۶ هفته قبل می‌تواند بر مقدار PSA اثر داشته باشد. از طرف دیگر هر گونه عمل، لوله‌گذاری مجرا (Catheter) و اقدامات تشخیصی مثانه یا پروستات شما بایستی انجام تست PSA  را تا ۶ هفته به تعویق بیاندازید.
  • داروها: اگر دارویی که پزشک معالجی برای شما تجویز کرده یا اینکه از بصورت خودسر (over-the-counter) دارو مصرف می‌کنید، پزشک معالج تان را آگاه سازید.

 

در چه سنی باید PSA  خون را اندازه گرفت؟

اصولاً سرطان پروستات بیماری مردان بالای ۵۰ سال است و لذا بهترین زمان شروع به چکاپ سرطان پروستات بالای ۵۰ سال می‌باشد. در مردانی که عمو، برادر و پدرشان به سرطان پروستات مبتلا شده‌اند، باید از سن ۴۰ سالگی آزمایش PSA انجام شود.

 

سود و زیان انجام این تست چیست؟

 

سود (فایده)

  • تشخیص به موقع سرطان پروستات در مراحل اولیه و درمان به موقع آن
  • انجام منظم آزمایش PSA می‌تواند در کسانی که خطر بالاتری برای کانسر پروستات دارند مفید باشد، اما مستندات بیشتری در زمینه مفید بودن انجام این تست مورد نیاز است.

 

زیان (معایب)

  • حدود دو سوم مردان با افزایشPSA سرطان پروستات ندارند.
  • همه سرطان های پروستات را نشان نمی دهد. بعضی مردان با سرطان پروستات دارای سطح طبیعی PSA هستند.
  • نمی‌تواند رشد سریع یا کند سرطان پروستات (کم خطر یا پرخطر) را نشان دهد. رشد آهسته سرطان ممکن است، شکایتی ایجاد نکند و طول عمر را کم کند.
  • اگر مقدار PSA افزایش داشته باشد، ممکن است به بیوپسی نیاز باشد که برای بعضی بسیار ناخوشایند و حتی ممکن خطراتی داشته باشد.
  • درمان سرطان پروستات ممکن است عوارض جانبی قابل توجهی را ایجاد کند، بطوریکه می‌تواند بر زندگی روزمره نیز اثر بگذارد.
۱۳۹۶-۱۱-۲۳ ۱۹:۵۳:۱۷ +۰۰:۰۰

درباره نویسنده :

ثبت ديدگاه