سیستم کمی لومینیسانس (CLIA)

/سیستم کمی لومینیسانس (CLIA)
سیستم کمی لومینیسانس (CLIA) ۱۳۹۶-۱۱-۲۲ ۱۲:۵۷:۲۱ +۰۰:۰۰

آشنایی با روش CLIA و روش کمی لومینسانس با دستگاه Snibe maglumi

مقدمه:

روش سنـجش ايمني كميلومينسانس يكي از جديدترين تكنيك‌‌هاي سنجش ايمني است كه حساسيت آن ۱۰ برابر RIA  و ۱۰۰۰  برابر ELISA  مي‌باشد كه در آن براساس ميل تركيبي  آنتي‌ژن و آنتي‌بادي طـيف وسـيعي از تركيبات موجـود در خون مثل هورمونها، آنزيم‌ها، تومورماركرها و….. شناسائي و اندازه‌گيري مي‌شوند. بدليل پايداري معرف‌ها (بعلت عدم استفاده از نشانگرهاي راديوايـزوتوپ با طول عمر پايين و آنزيم‌ها) نگهداري و دفع مـواد زائد بسيار سـاده و بدون كوچكترين خطر زيست محيطي است لذا امروزه اين روش جايگاه ويژه‌اي در آزمايشگاه‌ها پيدا كرده است.

آزمايـشگاه تخصصی نیکنام يه منظور ارتـقاء كیـفي خدمات خود مبادرت به راه‌اندازی دستگاه فول اتوماتيك كميلومينسانسMaglumi 600   نموده و اكثريت آزمايشات هـورمـوني و ايمنولوژي و تومورماركرها را با اين دستگاه انجام مي‌دهد كه ليست آزمايشات مربوطه به پيوست ارسـال و در ادامـه به اختصار اصول سنجش ايمني كميلومينسان معرفي مي‌گردد.

دستگاه Snibe Maglumi و سیستم کمی لومینیسانس (CLIA)

 

نورتابي پديده‌اي طبيعي است كه از ديرباز مورد توجه انسان قرار گرفته است. پديده نورتابي كرم شب‌تاب و انتشار نور ضعيف از ماهي مرده براي اولين بار توسط آريستوتل تشريح شد. كار بويل وهمكارانش اولين گام علمي در شناخت پديده كميلومينسانس بود. در سال ۱۶۶۳ ميلادي رادزيروسكي واكنش نورتابي فسفر و بعد از آن لوفين را همراه با اكسيژن در يك محيط قليايي بررسي كرد. در سال ۱۸۸۸ ميلادي وايدمن براي اولين بار مقاله‌اي منتشر كرد و طي آن مكانيسم نورتابي در نتيجه واكنش‌هاي شيميايي را تشريح كرد و بالاخره آلبرخت در اوايل قرن بيستم توانست از اكسيداسيون لومينول در محيط قليايي به كمك پراكسيد هيدروژن نورتابي شيميايي را در شرايط آزمايشگاهي ايجاد كند كه زيربناي تمام روشهاي سنجشي كميلومينسانس است.

بطور خلاصه نورتابي نتيجه تحريك الكترون‌هاي يك مولكول بعلت دريافت انرژي و ارتقاء اتم‌هاي لايه آخر آن مولكول به طراز بالاتر انرژي و سپس بازگشت به طراز اصلي انرژي است كه طي آن انرژي جذب شده بصورت نور ساطع مي‌شود. بسته به منشاء انرژي كه باعث تحريك الكترون‌ها مي‌شود پديده نورتابي به انواع زير تقسيم مي‌شود:

  • Photoluminescence: انرژي اوليه از فوتون‌هاي نور جذب مي‌شود كه به دو دسته فلورسانس و فسفرسانس تقسيم مي‌شوند.
  • Cathodoluminescance: انرژي الكتريكي باعث تحريك الكترون‌ها مي‌شود.
  • Pyroluminescance: حرارت باعث تحريك الكترون‌ها مي‌شود.
  • Crystaloluminescance: انرژي حاصل از كريستاليزاسيون باعث تحريك الكترون‌ها مي‌شود.
  • Chemiluminescance: انرژي حاصل از واكنش‌هاي شيميایي باعث تحريك الكترون‌ها مي‌شود.

اساس واكنش‌هاي كميلومينسانس:

در كميلومينسانس از يك مولكول كه قابليت نورتابي پس از تحريك داشته باشد مثل لومينول، ايزولومينول و مشتقات آنها بعنوان مولكول نشانگر استفاده مي‌شود كه رايجترين مولكول نشانگر آمينوبوتيل اتيل ايزولومينول (ABEI) است. بطور كلي روش‌هاي سنجش ايمني كميلومينسانس از اصول كلي زير پيروي مي‌كنند:

  • شناسايي مولكول هدف: براي شناسايي از خواص آنتي‌ژني مولكول مورد نظر استفاده مي‌شود كه دو حالت دارد:
    • مولكول هدف يك آنتي‌ژن در نظر گرفته مي‌شود: بعنوان مثال هورمون TSH در اين حالت آنتي‌بادي منوكلونال بر عليه TSH تهيه و به ABEI متصل مي‌شود. اضافه كردن اين آنتي‌بادي به نمونه بيمار باعث اتصال آنتي‌بادي متصل به ABEI   به مولكول TSH و ايجاد كمپلكس آنتي‌ژن – آنتي‌بادي نشاندار مي‌شود.
    • مولكول هدف يك آنتي‌بادي است: بعنوان مثال Anti-HBs-Ab در اين حالت آنتي‌ژني سطحي ويروس هپاتيت B با تكنيك‌هاي ري كامبيننت توليد و به ABEI متصل مي‌گردد. اضافه‌كردن اين آنتي‌ژن به نمونه بيمار باعث اتصال آنتي‌ژن سطحي ويروس هپاتيت B متصل به ABEI به آنتي‌بادي هدف و ايجاد كمپلكس آنتي‌ژن – آنتي‌بادي نشان‌دار  مي‌شود.
  • جداسازي و شستشو: در اين مرحله از نانوذرات مغناطيسي كه ميل‌ تركيبي با كمپلكس آنتی‌ژن – آنتي‌بادي نشاندار را دارند استفاده مي‌شود. قرار دادن نمونه در يك ميدان مغناطيسي باعث رسوب كمپلكس آنتي‌ژن – آنتي‌بادي متصل به نانوذرات مغناطيسي مي‌شود. شستشوي نمونه فوق باعث حذف مواد مداخله‌گر موجود در نمونه بيمار و باقي‌ماندن كمپلكس آنتي‌ژن – آنتي‌بادي نشاندار در محيط واكنش مي‌گردد .
  • القاء پديده نورتابي: در يك واكنش اكسيداسيون قوي به كمك پراكسيد هيدروژن انرژي لازم جهت تحريك ABEI ومتعاقب آن نورتابي فراهم مي‌شود.
  • آشكارسازي و اندازه‌گيري: نور حاصل بوسيله لوميناتورهاي الكترونيكي اندازه‌گيري مي‌شود كه شدت آن متناسب با غلظت مولكول هدف مي‌باشد‌.

Image result for chemiluminescence immunoassay

اساس روش کمی لومینیسانس (CLIA) از روش های بسیار دقیق در تشخیص آنتی ژن یا آنتی بادی

 

 آنالایزر اتوماتیک Snibe Maglumi 600

مگلومی یک آنالایزر اتوماتیک کمیلومینسانس بسته ( Close ) است که در آن کلیه اجزا واکنش بجز نمونه بیمار در یک پکیج یکبار مصرف بسته بندی شده است و هر پکیج شامل اجرا زیر است :

  • نشانگر RFID ( Radio Frequency Identification ): که بوسیله آن پکیج به دستگاه معرفی می شود . کلیه اطلاعات لازم جهت انجام آزمایش از قبیل نوع آزمایش – تاریخ انقضا پکیج – کالیبراسیون و تاریخ آن – ترتیب محلولها و معرفهای موجود در پکیج و روش انجام آزمایش در بوسیله RFID پکیج به دستگاه منتقل می شود.
  • محفظه حاوی نانوذرات متصل به ABEI
  • محفظه حاوی آنتی ژن یا آنتی بادی: که بر حسب نوع آزمایش متفاوت هستند.
  • کالیبراتورها
  • محلولهای رقیق کننده
  • ID Tab: که بوسیله آن موقعیت پکیج در جایگاه های قرار گرفتن پکیج ها در دستگاه معلوم می شود

 

مزایای استفاده از پکیج:

  • حفاظت از محلولها و معرفها از آلودگیهای شیمیایی و میکروبی
  • جلوگیری از خطاهای انسانی هنگام معرفی جایگاه محلولها به دستگاه
  • مانیتورینگ پیوسته تاریخ مصرف پکیج مورد استفاده توسط دستگاه و عدم قبول پکیج تاریخ گذشته توسط دستگاه
  • مانیتورینگ پیوسته کالیبراسیون پکیج مورد اسنفاده و رد پکیجی که کالیبراسیون آن منقضی شده باشد توسط دستکاه

 

جایگاه نمونه:

به ازا هر نمونه در جایگاه نمونه یک بارکد اختصاصی وجود دارد که موقعیت نمونه را مشخص می کند . اسکنر بارکد دستگاه قبل از شروع کار صحت قرار گیری نمونه ها را کنترل و در صورت بروز خطا اعلام می نماید.

دستگاه در محل استقرار نمونه ها و پکیج ها حاوی یخچال است که حرارت ۸ تا ۱۲ درجه سانتی گراد را تامین می نماید . بدینوسیله حتی در آزمایشهاییکه مدت زمان آنها طولانی است ( بعنوان مثال vit. D ) کیفیت نمونه و معرفها ثابت می ماند.

 

پانل تست های قابل انجام توسط سیستم CLIA دستگاه Snibe Maglumi:

Image result for test menu snibe maglumi